Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim: treść przepisu i omówienie każdego ustępu
Opublikowano: Aktualizacja:
Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim to przepis o sankcji kredytu darmowego. Jeśli kredytodawca popełnił jeden z błędów wymienionych w tym przepisie, po wysłaniu pisemnego oświadczenia oddajesz tylko pożyczoną kwotę, bez odsetek i opłat.
Przepis ma pięć ustępów. Pierwszy mówi, jakie błędy się liczą i co daje sankcja. Drugi i trzeci, jak spłacać, gdy umowa tego nie określa. Czwarty dotyczy kosztów zabezpieczenia, a piąty terminu.
W tym wpisie znajdziesz pełną treść przepisu, wyjaśnienie każdego ustępu, pełną listę błędów z opisem oraz to, czego ta lista nie obejmuje.
Treść art. 45
Według tekstu jednolitego ustawy (Dz.U. z 2025 r. poz. 1362):
Art. 45. 1. W przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17, art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.
Jeżeli kredytodawca w umowie nie określił zasad i terminów spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w równych ratach, płatnych co miesiąc, od dnia zawarcia umowy.
Jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie przewiduje terminu spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w terminie:
pięciu lat – w przypadku kredytów konsumenckich do wysokości 80 000 zł;
dziesięciu lat – w przypadku kredytów konsumenckich powyżej 80 000 zł.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1, konsument ponosi koszty ustanowienia zabezpieczenia kredytu przewidziane w umowie.
Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
Każdy ustęp jest omówiony niżej. Porównaj go ze swoją umową.
Art. 45 w skrócie
- Ust. 1, lista błędów i skutek sankcji: potrzebny jest błąd z zamkniętej listy i pisemne oświadczenie.
- Ust. 2, umowa nie mówi, jak spłacać: spłacasz w równych ratach co miesiąc od podpisania umowy.
- Ust. 3, umowa nie ma terminu spłaty: 5 lat do 80 000 zł, 10 lat powyżej.
- Ust. 4, koszty zabezpieczenia: płacisz je dalej, jeśli są w umowie.
- Ust. 5, termin: masz rok od wykonania umowy; sądy liczą go od spłaty albo od wypłaty.
Przepis wprowadza w Polsce art. 23 unijnej dyrektywy 2008/48/WE. Dyrektywa każe państwom karać łamanie przepisów o kredycie konsumenckim w sposób skuteczny, proporcjonalny i odstraszający.
Ust. 1: jakie błędy i co daje sankcja
Ust. 1 mówi trzy rzeczy: kiedy przysługuje sankcja (błąd z listy), co trzeba zrobić (wysłać oświadczenie) i co z tego masz (oddajesz kredyt bez kosztów).
Błąd z listy. Lista jest zamknięta. Sankcji nie da się oprzeć na innym przepisie, nawet jeśli bank naruszył go poważnie. Pełną listę znajdziesz niżej.
Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 13 lutego 2025 r. (C-472/23) uznał, że sankcja jest zgodna z prawem UE nawet przy drobnym błędzie. Warunek: błąd mógł utrudnić Ci ocenę kosztu kredytu.
Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) uznał, że wystarczy jeden błąd z listy.
Pisemne oświadczenie. Sankcja nie działa sama. Uruchamia ją oświadczenie wysłane kredytodawcy. Działa od chwili, gdy do niego dotrze (art. 61 Kodeksu cywilnego), i nie wymaga jego zgody.
Jak je napisać, wyjaśnia wpis o oświadczeniu o sankcji.
Oddajesz kredyt bez odsetek i opłat. Zwracasz tylko to, co bank Ci wypłacił, „w terminie i w sposób ustalony w umowie”, czyli dalej według harmonogramu. Nadwyżka ponad pożyczoną kwotę wraca do Ciebie.
Przykład modelowy: bank wypłacił 20 000 zł, a odsetki liczył od 22 000 zł, bo doliczył prowizję 2 000 zł. Po sankcji oddajesz 20 000 zł w dotychczasowych ratach, a zapłacone odsetki i prowizja wracają.
Ile to może być, pokaże kalkulator sankcji i wpis o tym, ile można odzyskać.
Pełna lista błędów z art. 45 ust. 1
Przepis odsyła do konkretnych przepisów ustawy. Poniżej każdy z nich i to, czego wymaga od kredytodawcy. Porównaj tę listę ze swoją umową.
Art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1
| przepis | co musi zrobić kredytodawca |
|---|---|
| art. 29 ust. 1 | zawrzeć umowę na piśmie, chyba że inne przepisy przewidują inną formę |
| art. 30 ust. 1 pkt 1 | podać dane stron: imię, nazwisko i adres klienta oraz nazwę, siedzibę i adres kredytodawcy i pośrednika |
| art. 30 ust. 1 pkt 2 | podać rodzaj kredytu |
| art. 30 ust. 1 pkt 3 | podać, na jak długo zawarto umowę |
| art. 30 ust. 1 pkt 4 | podać całkowitą kwotę kredytu |
| art. 30 ust. 1 pkt 5 | podać, kiedy i jak kredyt zostanie wypłacony |
| art. 30 ust. 1 pkt 6 | podać oprocentowanie, zasady jego stosowania i zmiany, ze wskaźnikiem, od którego zależy |
| art. 30 ust. 1 pkt 7 | podać RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty z dnia podpisania umowy, ze wszystkimi założeniami do wyliczenia |
| art. 30 ust. 1 pkt 8 | podać zasady i terminy spłaty, w tym kolejność rozliczania wpłat i informację o prawie do darmowego harmonogramu |
| art. 30 ust. 1 pkt 10 | podać inne koszty: opłaty, prowizje, marże i koszty dodatkowych usług, oraz zasady ich zmiany |
| art. 30 ust. 1 pkt 11 | podać oprocentowanie zaległości, zasady jego zmiany i opłaty za zaległości |
| art. 30 ust. 1 pkt 14 | podać, jak zabezpieczono i ubezpieczono spłatę, jeśli umowa to przewiduje |
| art. 30 ust. 1 pkt 15 | podać termin, sposób i skutki odstąpienia od umowy, w tym kwotę odsetek za każdy dzień |
| art. 30 ust. 1 pkt 16 | podać, że możesz spłacić kredyt wcześniej, i jak to zrobić |
| art. 30 ust. 1 pkt 17 | podać, czy bank może pobrać opłatę za wcześniejszą spłatę i jak ją liczy, jeśli zastrzegł takie prawo |
Art. 31 do 33a i art. 36a do 36c
| przepis | co musi zrobić kredytodawca |
|---|---|
| art. 31 | przy kredycie na konkretny zakup albo przy odroczonej płatności: podać opis towaru lub usługi i cenę |
| art. 32 | przy debecie w koncie spłacanym na żądanie albo w ciągu 3 miesięcy: podać wymagane minimum, w tym limit, koszt i opłaty |
| art. 33 | przy odroczeniu albo zmianie spłaty, gdy klient ma zaległość: podać wymagane minimum |
| art. 33a | opłaty za zaległości razem z odsetkami za spóźnienie nie mogą przekroczyć maksymalnych odsetek za opóźnienie (art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego) |
| art. 36a | nie przekroczyć limitu opłat poza odsetkami |
| art. 36b | przy odroczeniu spłaty w ciągu 120 dni od wypłaty: koszty odroczenia wliczyć do limitu z art. 36a |
| art. 36c | przy kolejnych kredytach w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszego: koszty zsumować, a limit liczyć od kwoty pierwszego kredytu |
Warto wiedzieć
Najczęściej spór dotyczy kwoty kredytu (pkt 4), RRSO i kwoty do zapłaty (pkt 7), zasad spłaty (pkt 8) i zmiany opłat (pkt 10).
Coraz częściej sądy oceniają też oprocentowanie zaległości (pkt 11) i odstąpienie od umowy (pkt 15), o czym niżej.
Wyrok TSUE C-744/24 o odsetkach od prowizji dotyczy głównie pkt 4 i 7. Więcej we wpisach o błędnym RRSO, zmianie opłat, harmonogramie spłat i opłatach poza odsetkami.
Ciekawostka: art. 33a, czyli zawyżone opłaty windykacyjne, też jest na liście. Więcej we wpisie o tym, co zrobić, gdy bank grozi wypowiedzeniem.
Oprocentowanie zaległości i drugi termin odstąpienia
Te dwa punkty listy sądy oceniają ostatnio surowiej niż kiedyś.
Oprocentowanie zaległości (pkt 11). Wiele umów podaje tylko, że odsetki od zaległości są równe odsetkom maksymalnym z Kodeksu cywilnego.
TSUE w wyroku z 9 września 2021 r. (C-33/20) uznał, że umowa musi podać tę stopę w procentach z dnia zawarcia umowy. Musi też opisać, jak się zmienia.
Gdy umowa podaje stopę w procentach i odsyła do kodeksu, sądy zwykle uznają ten punkt za spełniony. Tak orzekły Sąd Okręgowy w Łodzi (III Ca 85/26) i Sąd Okręgowy w Warszawie (II C 277/25).
Inaczej, gdy procent jest tylko w formularzu informacyjnym. Sąd Okręgowy w Kielcach (II Ca 759/26) uznał to za błąd z listy, bo formularz nie jest częścią umowy. Ten sąd zmienił tym samym wcześniejsze zdanie.
Drugi termin odstąpienia (pkt 15). Od umowy kredytu możesz odstąpić w ciągu 14 dni od jej zawarcia. Jeśli umowa nie ma wszystkich wymaganych elementów, 14 dni liczy się od ich dostarczenia.
TSUE w wyroku z 30 października 2025 r. (C-143/23) uznał, że bez stopy odsetek za opóźnienie w procentach termin na odstąpienie nie biegnie. Sądy różnie oceniają umowę, która mówi tylko o 14 dniach od zawarcia:
- Sąd Okręgowy w Kielcach (II Ca 759/26, II Ca 832/26, II Ca 851/26): błąd z listy. Daje prawo do sankcji.
- Sąd Rejonowy w Wągrowcu (wyrok z 10 grudnia 2025 r., I C 232/25): błąd, ale sankcja byłaby nieproporcjonalna, bo umowy nie przeczytano przed podpisaniem.
- Sąd Okręgowy w Łodzi (III Ca 85/26): umowa nie musi informować o drugim terminie.
Jeśli Twoja umowa ma takie zapisy, wskaż je w oświadczeniu o sankcji.
Czego nie ma na liście
Nie każdy błąd banku daje prawo do sankcji. Poza listą w ust. 1 są m.in.:
| przepis | obowiązek, którego nie ma na liście |
|---|---|
| art. 9 | ocena zdolności kredytowej |
| art. 29 ust. 2 | szybkie doręczenie umowy klientowi |
| art. 29 ust. 3 | jasne i zrozumiałe sformułowanie umowy |
| art. 30 ust. 1 pkt 9 | zestawienie płatności przy przerwie w spłacie kapitału |
| art. 30 ust. 1 pkt 10a | numer konta do spłaty |
| art. 30 ust. 1 pkt 12 | skutki braku płatności |
| art. 30 ust. 1 pkt 13 | informacja o kosztach notariusza |
| art. 30 ust. 1 pkt 18 do 21 | informacja o prawie z art. 59 ust. 1, warunki rozwiązania umowy, pozasądowe rozwiązywanie sporów, organ nadzoru |
Takie błędy mogą mieć inne skutki, ale nie dają prawa do sankcji. Jeśli Twój zarzut opiera się tylko na takim przepisie, bank go odrzuci. Powoła się na zamkniętą listę i w tej części ma rację.
Jak ocenić typowe argumenty banków, wyjaśnia wpis o odmowie reklamacji.
Ust. 2 i 3: gdy umowa nie mówi, jak spłacać
Te ustępy mówią, jak oddać pożyczoną kwotę, gdy w umowie nie ma zasad spłaty.
- Brak zasad i terminów spłaty (ust. 2). Oddajesz pożyczoną kwotę w równych ratach co miesiąc, licząc od podpisania umowy.
- Brak terminu spłaty (ust. 3). Oddajesz ją w ciągu 5 lat przy kredycie do 80 000 zł albo 10 lat przy wyższym.
W typowym kredycie gotówkowym te ustępy nie mają znaczenia, bo umowa ma harmonogram. Mogą się przydać przy umowach, które źle opisują spłatę albo w ogóle jej nie opisują.
Ust. 4: koszty zabezpieczenia
Sankcja nie zwalnia z kosztów ustanowienia zabezpieczenia kredytu zapisanych w umowie. Nie płacisz odsetek i opłat dla kredytodawcy, ale koszty zabezpieczenia, jeśli są w umowie, płacisz dalej.
To, czy coś jest kosztem zabezpieczenia, czy opłatą dla kredytodawcy, ocenia się na podstawie umowy. Bywa to sporne, zwłaszcza przy ubezpieczeniu związanym z kredytem.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w wyroku z 27 lipca 2026 r. (VI C 614/26) odmówił zwrotu składki. Sankcja usuwa koszty należne kredytodawcy, a składka trafia do ubezpieczyciela; do tego konsument ponosi koszty zabezpieczenia.
Sąd Okręgowy w Kielcach (II Ca 759/26) uznał, że prowizja i składka doliczone do kredytu co do zasady podlegają zwrotowi. Więcej we wpisie o tym, ile można odzyskać.
Ust. 5: rok na sankcję
Masz rok od wykonania umowy. To tzw. termin zawity: po jego upływie prawo przepada na zawsze, a sąd sprawdza to sam. Liczy się dzień, w którym oświadczenie dotarło do kredytodawcy.
Koniec terminu liczy się według Kodeksu cywilnego. Rok kończy się w dniu o tej samej dacie w kolejnym roku, a przy spłacie 29 lutego w ostatnim dniu lutego (art. 112).
Jeśli ten dzień wypada w sobotę albo święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Lepiej jednak nie liczyć na to przesunięcie.
Ustawa nie mówi, co dokładnie znaczy „wykonanie umowy”. Sądy są tu podzielone, także sądy okręgowe.
Część przyjmuje, że chodzi o spłatę, czyli zapłatę ostatniej raty. Przy wcześniejszej spłacie byłby to dzień spłaty albo rozliczenia zwrotu części kosztów.
Tak orzekały np. sądy okręgowe w Kielcach (II Ca 851/26) i Białymstoku (II Ca 1043/24). Inne liczą rok od wypłaty, np. sądy okręgowe w Łodzi (III Ca 85/26) i Warszawie (II C 277/25).
Trybunał Sprawiedliwości UE miał to rozstrzygnąć w dwóch sprawach, ale obie zamknął bez odpowiedzi (C-566/24 i C-828/25). Sąd Najwyższy czeka z uchwałą III CZP 15/25 na wyroki Trybunału. Dlatego nie odkładaj oświadczenia.
Wszystkie warianty, w tym konsolidację i wypowiedzenie, opisuje wpis o terminie na sankcję, a dokładną datę policzy kalkulator terminu.
Jakich umów dotyczy art. 45
Przepis dotyczy kredytów konsumenckich: kredytów i pożyczek do 255 550 zł, zawartych od 18 grudnia 2011 r., w bankach i w firmach pożyczkowych. Dotyczy też kredytów na remont bez hipoteki powyżej tego limitu.
Nie dotyczy umów, w których nie płacisz ani odsetek, ani żadnych opłat. Kredyty z hipoteką zawarte od 22 lipca 2017 r. podlegają innej ustawie. Do starszych kredytów z hipoteką stosował się dawny art. 46.
Więcej we wpisach o tym, jakie kredyty obejmuje sankcja, i o kredycie hipotecznym.
Art. 45 w wyrokach sądów
| wyrok | co z niego wynika dla art. 45 |
|---|---|
| TSUE C-472/23, 13 lutego 2025 r. | sankcja zgodna z prawem UE nawet przy drobnym błędzie, jeśli mógł utrudnić ocenę kosztu kredytu; niejasne zasady podwyżki opłat to błąd banku |
| TSUE C-744/24, 23 kwietnia 2026 r. | odsetki tylko od pieniędzy wypłaconych klientowi, co wpływa na RRSO i kwotę do zapłaty |
| SN II CSKP 89/26, 8 lipca 2026 r. | wystarczy jeden błąd z listy |
| TSUE C-33/20, 9 września 2021 r. | oprocentowanie zaległości trzeba podać w umowie w procentach i opisać, jak się zmienia |
| TSUE C-143/23, 30 października 2025 r. | bez stopy odsetek za opóźnienie w procentach termin na odstąpienie od umowy nie zaczyna biec |
| SO Kielce II Ca 759/26, 17 czerwca 2026 r. | samo odesłanie do kodeksu przy oprocentowaniu zaległości i brak drugiego terminu odstąpienia to błędy z listy |
| TSUE C-831/24, opinia z 11 czerwca 2026 r. | rzecznik generalny proponuje, żeby sąd sam sprawdzał całą umowę |
Więcej we wpisach o wyroku C-472/23, wyroku C-744/24, wyroku SN II CSKP 89/26 i sprawie C-831/24. Sprawdź, który z nich dotyczy Twojej umowy.
Art. 45 a zwrot kosztów przy wcześniejszej spłacie
Sankcja to nie jedyny sposób na odzyskanie kosztów kredytu. Przy spłacie przed terminem art. 49 ustawy daje prawo do zwrotu części wszystkich kosztów. To osobne prawo bez warunku błędu banku i bez rocznego terminu.
Różnice wyjaśnia wpis o zwrocie prowizji a sankcji. Jeśli kredyt spłacono wcześniej, sprawdź obie drogi. Kwotę zwrotu policzysz w kalkulatorze zwrotu prowizji.
Jak skorzystać z art. 45
- Sprawdź, czy Twoja umowa podlega ustawie o kredycie konsumenckim.
- Sprawdź w kalkulatorze terminu, czy nie minął rok.
- Porównaj umowę z listą z ust. 1 i wskaż konkretny błąd.
- Wyślij kredytodawcy pisemne oświadczenie i zachowaj dowód doręczenia.
- Jeśli kredytodawca odmówi, skorzystaj z kroków opisanych we wpisie o tym, jak reagować na odpowiedź banku.
Całą procedurę opisuje poradnik o sankcji kredytu darmowego. Jeśli chcesz, żeby specjalista porównał Twoją umowę z listą z ust. 1, zgłoś ją przez formularz.
Najczęstsze pytania
Co mówi art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim?
Jakie przepisy są na liście w art. 45 ust. 1?
Co, jeśli umowa nie mówi, jak spłacać kredyt?
Czy po sankcji trzeba płacić koszty zabezpieczenia kredytu?
Ile mam czasu na skorzystanie z art. 45?
Czy każdy błąd banku daje prawo do sankcji?
Źródła i zastrzeżenia · stan na 22 października 2026 r.
Ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2025 r. poz. 1362, t.j.), art. 4, 9, 29, 30 ust. 1, 31, 32, 33, 33a, 36a, 36b, 36c, 45, 49, 53. Ustawa o kredycie konsumenckim w brzmieniu sprzed 22 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1528, t.j.), art. 46. Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, art. 61, 112, 115, 481 § 2¹. Treść art. 45 przytoczono według tekstu jednolitego ustawy (Dz.U. z 2025 r. poz. 1362). Przykład liczbowy jest modelowy. Omówienie ma charakter informacyjny; wykładnia niektórych elementów przepisu, zwłaszcza początku terminu z ust. 5, pozostaje sporna, a o skutkach w konkretnej sprawie rozstrzyga sąd. Materiał nie stanowi porady prawnej.
Pokaż pozostałe przepisy i źródła (5) Zwiń pozostałe przepisy i źródła
Dyrektywa 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki, art. 10 ust. 2 i art. 23. Wyrok TSUE z 13 lutego 2025 r., C-472/23, Lexitor; wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24; opinia rzecznika generalnego z 11 czerwca 2026 r. w sprawie C-831/24 (ECLI:EU:C:2026:484). Wyroki TSUE: z 9 września 2021 r., C-33/20, C-155/20 i C-187/20, Volkswagen Bank i in.; z 30 października 2025 r., C-143/23, Mercedes-Benz Bank i Volkswagen Bank. Wyroki Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2026 r. (II Ca 759/26), z 29 czerwca 2026 r. (II Ca 832/26) i z 11 sierpnia 2026 r. (II Ca 851/26); Sądu Okręgowego w Łodzi z 7 września 2026 r., III Ca 85/26; Sądu Okręgowego w Białymstoku z 29 czerwca 2026 r., II Ca 1043/24; Sądu Okręgowego w Warszawie z 27 kwietnia 2026 r., II C 277/25; Sądu Rejonowego w Wągrowcu z 10 grudnia 2025 r. (I C 232/25); Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia z 27 lipca 2026 r. (VI C 614/26). Wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 2026 r., II CSKP 89/26; postępowanie III CZP 15/25 zawieszone do czasu rozstrzygnięć TSUE; zakończenie postępowań w sprawach C-566/24 (5 marca 2026 r.) i C-828/25 (12 sierpnia 2026 r., wykreślona po wycofaniu pytań przez sąd) bez odpowiedzi na pytania prejudycjalne.
