Wyrok TSUE C-472/23: dlaczego nie każdy błąd w umowie daje darmowy kredyt

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 13 lutego 2025 r. (C-472/23) to ani wygrana, ani przegrana kredytobiorców. Trybunał odpowiedział na trzy pytania polskiego sądu. Każda odpowiedź działa w inną stronę.

Sprawa wróciła potem do Warszawy i skończyła się wyrokiem na korzyść klienta. Inne sądy do dziś czytają ją różnie. Z tego wpisu dowiesz się, co to znaczy dla Twojej umowy.

Skąd się wzięła sprawa

Pytanie zadał Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie 21 czerwca 2023 r. (sprawa I C 2034/21). Pozwała spółka Lexitor. Klient przekazał jej swoje prawa z umowy (cesja).

Trybunał oznaczył bank jako „A.B. S.A.”. Rzecznik Finansowy w komunikacie z dnia wyroku podał, że chodziło o Alior Bank. Umowy tego banku opisuje strona o Alior Banku.

Umowa pożyczki gotówkowej z 20 czerwca 2017 r. wyglądała tak:

Sprawdź swoją umowę. Jeśli bank liczy odsetki od kwoty wyższej niż wypłata, konstrukcja jest ta sama.

Sąd uważał zapis o odsetkach od prowizji za nieuczciwy. Zapytał Trybunał o trzy rzeczy:

1. czy RRSO, które wychodzi za wysokie po pominięciu nieuczciwego zapisu, oznacza błąd banku,
2. czy wystarczy podać, kiedy, jak często i o ile najwyżej mogą wzrosnąć opłaty, gdy klient nie może tego sprawdzić,
3. czy jedna, ta sama sankcja za każdy błąd jest proporcjonalna.

1. RRSO zawyżone przez nieuczciwy zapis to jeszcze nie błąd banku

Trybunał przypomniał, że RRSO ma dla Ciebie zasadnicze znaczenie, bo pozwala ocenić koszt kredytu (pkt 29 wyroku). Błędem może być nie tylko zaniżenie RRSO, ale też jego zawyżenie (pkt 31).

RRSO liczy się jednak z kosztów, które wynikają z umowy w dniu jej zawarcia. Dotyczy to także zapisów, które sąd później uzna za nieuczciwe (pkt 35).

Dlatego sam fakt, że po pominięciu takiego zapisu RRSO wychodzi niższe, nie oznacza błędu banku (odpowiedź na pytanie 1).

Trybunał nie oceniał, czy bank w ogóle mógł liczyć odsetki od prowizji. Przyjął założenie sądu, który o to nie pytał (pkt 33). Tę kwestię rozstrzygnął dopiero wyrok C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r.

2. Niejasne warunki podwyżki opłat to błąd banku

Umowa pozwalała podnieść opłaty, gdy zmieni się choć jedna z wielu okoliczności, m.in.:

• płaca minimalna, inflacja albo przeciętne wynagrodzenie,
• ceny energii, usług pocztowych albo usług, z których korzysta bank,
• przepisy, orzeczenia sądów albo rekomendacje KNF.

Taryfa pozwalała zmieniać opłaty najwyżej cztery razy w roku i podnosić je najwyżej o 200%.

Trybunał uznał, że taki zapis narusza obowiązek podania wymaganych informacji. Dzieje się tak, gdy dobrze poinformowany, uważny i rozsądny klient nie może sprawdzić, czy te okoliczności wystąpiły ani jak wpływają na opłaty.

Warunek: zapis może utrudnić ocenę, ile i na jakich warunkach zapłacisz (odpowiedź na pytanie 2).

W tej umowie wskaźniki wydawały się trudne do sprawdzenia, a część zależała od samego banku.

Limit 200% i czterech zmian w roku tego nie zmieniał (pkt 45). Nie miało też znaczenia, że opłaty były niskie w porównaniu z kwotą kredytu (pkt 55).

Ostateczną ocenę Trybunał zostawił sądowi w Warszawie. Jeśli Twoja umowa ma podobną listę, porównaj ją z wpisem o zmianie opłat w umowie.

3. Ta sama sankcja za każdy błąd jest zgodna z prawem UE

To dobra wiadomość dla kredytobiorców. Prawo UE pozwala, by za każdy błąd z listy groziła ta sama kara: utrata odsetek i opłat. Waga błędu nie ma znaczenia.

Warunek jest jeden: błąd musi móc utrudnić ocenę zakresu zobowiązania (odpowiedź na pytanie 3). Chodzi o ocenę, ile i na jakich warunkach zapłacisz.

Sankcja może być zbyt surowa tylko przy informacji, która ze swojej natury nie może wpłynąć na tę ocenę (pkt 54).

Banki często twierdziły, że sankcja jest zbyt surowa. Ten argument został mocno osłabiony.

Jak sąd w Warszawie rozstrzygnął sprawę

Po odpowiedzi Trybunału sąd w Warszawie wydał wyrok 16 maja 2025 r. (I C 2034/21). Bank ma zapłacić 11 964,03 zł z odsetkami od 29 kwietnia 2021 r. To wyrok pierwszej instancji.

Przykład w liczbach: klient dostał 40 000 zł. Do kwietnia 2025 r. zapłacił 19 109,66 zł odsetek i 4 893,38 zł prowizji.

Pozew z 2021 r. obejmował 12 905,80 zł. Po częściowym cofnięciu pozwu sąd zasądził 11 964,03 zł.

Sąd ocenił zarzuty tak:

Najciekawsze jest uzasadnienie przy RRSO. Sąd nie oparł się na tym, że zapis o odsetkach od prowizji jest nieuczciwy. Tę drogę zamknął Trybunał.

Uznał za to, że oprocentowanie dotyczy tylko kwoty wypłaconej klientowi. Tak wynika z ustawy i dyrektywy (art. 5 pkt 10 ustawy).

RRSO policzone z odsetkami od prowizji było więc niezgodne z ustawą już w dniu podpisania. Nie miało znaczenia, czy wyszło zawyżone, czy zaniżone.

Niespełna rok później Trybunał orzekł podobnie w sprawie C-744/24: oprocentowanie nie może obejmować kwot na koszty kredytu. Wprost o RRSO się wtedy nie wypowiedział.

Jeśli bank liczył Ci odsetki od prowizji, przeczytaj wpis o odsetkach od prowizji.

Jak sądy czytają C-472/23 po wyroku C-744/24

Po wyroku C-744/24 spór dotyczy głównie skutku liczenia odsetek od prowizji. Czy to tylko niedozwolony zapis, po którym wracają odsetki naliczone od prowizji?

Czy błąd w umowie, który daje prawo do sankcji, czyli zwrotu wszystkich odsetek i kosztów? Obie strony powołują się na C-472/23:

Podział dotyczy także sądów okręgowych, czyli drugiej instancji. Jeśli Twoja sprawa opiera się tylko na tym zarzucie, wynik zależy w dużej mierze od sądu.

Różnie wypada też ocena zapisów o zmianie opłat, mimo pkt 2 wyroku C-472/23.

W sprawie łódzkiej powód wskazywał, że zapisy o zmianie opłat są takie same jak w sprawie Trybunału. Sąd nie omówił ich osobno i uznał, że umowa spełnia wszystkie wymogi ustawy.

Sąd Okręgowy w Białymstoku ocenił inny zapis, z progiem zmiany kosztów banku o co najmniej 1%. Uznał, że nie narusza on ustawy.

Dodał, że nawet niejasny zapis tego rodzaju można kwestionować jako niedozwolony, a nie przez sankcję.

Jak sądy oceniają wagę błędu

Trybunał ocenia jasność umowy oczami przeciętnego klienta: dobrze poinformowanego, uważnego i rozsądnego (pkt 41 i 47).

Sąd Okręgowy w Kielcach (II Ca 851/26) uznał, że nie ma znaczenia, czy błąd rzeczywiście Cię zmylił. Liczy się sama taka możliwość.

Inaczej Sąd Rejonowy w Wągrowcu w wyroku z 10 grudnia 2025 r. (I C 232/25). Uznał błąd w informacji o odstąpieniu od umowy, ale odmówił sankcji jako zbyt surowej.

Powód: umowy nie przeczytano ani przed podpisaniem, ani po. To pojedynczy wyrok pierwszej instancji.

Dlatego zanim wyślesz oświadczenie, przeczytaj umowę i zapisz, czego nie dało się z niej ustalić.

O to, czy sankcja nie jest zbyt surowa, pyta też sprawa C-831/24. Rzecznik generalny wydał w niej opinię 11 czerwca 2026 r. Opisuje ją osobny wpis.

Jak czytać ten wyrok razem z późniejszymi

Wyrok C-472/23 wyznaczył ramy, a kolejne wyroki je uzupełniły:

Te wyroki się nie wykluczają. Trybunał wymaga, żeby błąd mógł utrudnić ocenę zobowiązania. Sąd Najwyższy dodaje, że jeśli błąd jest na liście w art. 45 ust. 1 ustawy, wystarczy jeden.

Szukaj więc jednego mocnego błędu, a nie wielu drobnych. Więcej we wpisie o wyroku Sądu Najwyższego.

Co to zmienia w praktyce

Dla Ciebie wynikają z tego cztery rzeczy:

1. Drobiazg bez znaczenia dla zobowiązania nie wystarczy. Liczy się błąd, który może utrudnić ocenę, ile i na jakich warunkach zapłacisz. Nie musi Cię faktycznie zmylić.
2. Liczy się treść umowy z dnia podpisania. Formularz informacyjny pomaga porównać dane. Czy może uzupełnić brak w umowie, jest sporne. Sąd Okręgowy w Kielcach uznał, że nie jest jej częścią (II Ca 759/26).
3. Zarzut odsetek od prowizji łącz z innymi. Sądy oceniają go dziś różnie. W sprawie z Warszawy sąd uznał też naruszenia przy zmianie opłat i kolejności zaliczania wpłat. Sprawdź te punkty w swojej umowie.
4. Każda umowa jest oceniana osobno. Ten sam wzór umowy może dać inny wynik, gdy różnią się załączniki, daty i sposób wypłaty.

Dlaczego to ani wygrana, ani przegrana

Czy tak surowa sankcja jest zgodna z prawem UE? Tak. To osłabia najczęstszy argument banków.

Czy każdy błąd ją uruchamia? Nie. RRSO zawyżone tylko przez nieuczciwy zapis to za mało, a błąd musi móc utrudnić ocenę zobowiązania.

W efekcie najważniejsze jest dokładne sprawdzenie Twoich dokumentów, a nie szablonowe argumenty.

Od czego zacząć

Zbierz dokumenty jeszcze przed rozmową ze specjalistą: umowę z załącznikami, formularz informacyjny, harmonogram spłat i potwierdzenie wypłaty.

Listę i najczęstsze braki opisuje wpis o dokumentach do analizy umowy. To, jakie umowy obejmuje ustawa, wyjaśnia osobny wpis.