Bank liczył odsetki od prowizji? Co zmienia wyrok TSUE C-744/24

Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że bank nie może liczyć odsetek od prowizji doliczonej do kredytu. Przez lata przy kredytach gotówkowych i konsolidacyjnych było to standardem.

Klient dostawał na konto 50 000 zł, a odsetki liczono od 57 000 zł. Różnica to 7 000 zł prowizji doliczonej do kredytu. Sprawdź, czy Twoja umowa wygląda tak samo.

Wyrok z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) uznaje to za sprzeczne z unijną dyrektywą o kredycie konsumenckim.

O co chodziło w sprawie

Pytanie brzmiało: czy bank może liczyć odsetki od części kredytu, która od razu poszła na prowizję. Chodzi o różnicę między dwiema liczbami. W umowie wyglądają podobnie, ale znaczą co innego:

• kwota kredytu w umowie: od niej bank liczy odsetki. Gdy prowizję doliczono do kredytu, jest w niej także prowizja,
• całkowita kwota kredytu: pieniądze, które bank naprawdę udostępnił, bez doliczonych opłat (art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim). W praktyce to kwota, która wpłynęła na Twoje konto albo poszła na spłatę innych kredytów.

Jeśli obie liczby są równe, problemu nie ma. Jeśli pierwsza jest wyraźnie wyższa, wyrok dotyczy Twojej umowy. Umowy często podają obie liczby obok siebie, pod podobnymi nazwami. Czytaj więc uważnie.

Co orzekł Trybunał

Nie wolno liczyć odsetek od opłat, których klient nie dostał do dyspozycji. Liczy się to, ile pieniędzy naprawdę Ci udostępniono. Nie ma znaczenia, jak umowa nazywa poszczególne pozycje.

Trybunał pozwolił bankom ustalać w umowie wyższe oprocentowanie w zamian za brak odsetek od opłat. Chodzi o warunki ustalane przy zawieraniu umowy. W trwającej umowie bank nie może sam podnieść oprocentowania bez podstawy.

Skutek jest szerszy niż same odsetki. Skoro odsetki od opłat nie powinny powstać, to kwota do zapłaty i RRSO w umowie były zawyżone. Obie te liczby muszą być w umowie (art. 30 ust. 1 ustawy).

Dlaczego to może dać prawo do sankcji

Sankcja kredytu darmowego (art. 45 ust. 1) przysługuje, gdy bank popełnił w umowie błąd z listy w ustawie. Jeden z nich to źle podana kwota do zapłaty, RRSO albo koszty kredytu.

Źle policzone odsetki oznaczają więc złe liczby w samej umowie. To nie jest tylko spór o kilkaset złotych nadpłaconych odsetek. Chodzi o to, czy informacje, na podstawie których podpisano umowę, były prawdziwe.

Po skutecznej sankcji oddajesz kredyt bez odsetek i bez opłat, po wysłaniu bankowi pisemnego oświadczenia.

Jak sprawdzić, czy to dotyczy Twojej umowy

Nie potrzebujesz wiedzy prawniczej. Wystarczą trzy liczby z dokumentów:

1. Kwota kredytu w umowie z pierwszej części umowy albo z formularza informacyjnego.
2. Kwota wypłaty, widoczna na potwierdzeniu przelewu albo uruchomienia kredytu. Powinna się zgadzać z „całkowitą kwotą kredytu” w umowie.
3. Kwota, od której bank liczy odsetki, zwykle widoczna w harmonogramie przy pierwszej racie.

Jeśli odsetki są liczone od kwoty wyższej niż wypłacona, Twoja umowa jest taka, jaką oceniał Trybunał. To jeszcze nie przesądza wyniku. Liczą się też inne zapisy i daty.

Co banki zwykle doliczały do kredytu

Sprawdź, które z tych opłat są w Twojej umowie:

• Prowizja za udzielenie kredytu: nie trafia do klienta, zatrzymuje ją bank. Bardzo często.
• Ubezpieczenie na życie: nie trafia do klienta, idzie do ubezpieczyciela. Często.
• Opłata przygotowawcza: nie trafia do klienta. Często przy pożyczkach.
• Opłata za wcześniejszą spłatę starego kredytu: zależy od umowy. Przy konsolidacji.

Przy kredycie gotówkowym i konsolidacji doliczone opłaty to czasem kilkanaście procent kredytu. Przy zakupach na raty częściej spotyka się ubezpieczenie niż prowizję, ale zasada jest ta sama.

Co ze starszymi umowami

Trybunał nie tworzy nowego prawa, tylko wyjaśnia dyrektywę obowiązującą od 2008 roku. Dlatego wyrok dotyczy też starszych umów.

Pamiętaj jednak o terminie: masz rok od wykonania umowy (art. 45 ust. 5). Sądy liczą go od spłaty albo od wypłaty kredytu. Jeśli kredyt jest już spłacony, sprawdź datę ostatniej raty i datę wypłaty.

Ten wyrok trzeba czytać razem z wcześniejszymi. Trybunał w sprawie C-472/23 uznał, że sankcja jest dopuszczalna nawet przy drobnym błędzie. Warunek: błąd mógł utrudnić ocenę kosztu kredytu.

Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. przyjął to samo co Trybunał. Odsetki można liczyć tylko od pieniędzy, które klient naprawdę dostał.

Dlaczego to nie spór o kilkaset złotych

Same nadpłacone odsetki od prowizji to zwykle umiarkowana kwota, zwłaszcza przy krótkim kredycie. Najważniejsze jest co innego: wpływ na liczby w Twojej umowie.

Jeśli odsetki od opłat nie powinny powstać, kwota do zapłaty w umowie była zawyżona, a z nią RRSO. Obie muszą być w umowie, a błąd w nich jest na liście naruszeń (art. 45 ust. 1).

Spór przenosi się więc z rachunku odsetek na to, czy bank podał prawdziwe informacje. A właśnie za to ustawa przewiduje sankcję kredytu darmowego.

Po wyroku część banków zaczęła zwracać odsetki od prowizji, zwykle tylko za czas po 23 kwietnia 2026 r. Czym to różni się od sankcji, wyjaśnia wpis o tym, co oznacza zwrot odsetek od prowizji.

Co przygotować

Zanim sprawa trafi do oceny, zbierz umowę z załącznikami, formularz informacyjny, harmonogram spłat i potwierdzenie wypłaty kredytu. Więcej o tym, jakie dokumenty są potrzebne i czego najczęściej brakuje.