Wystarczy jeden błąd w umowie? Co oznacza wyrok SN II CSKP 89/26 dla kredytobiorców

Wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) to najważniejsza dotąd wypowiedź tego sądu o sankcji kredytu darmowego.

Rozstrzyga dwie sprawy, o które sądy spierały się latami. Ile błędów trzeba znaleźć w umowie? Od jakiej kwoty bank może liczyć odsetki?

Z tego wpisu dowiesz się, co orzekł Sąd Najwyższy, a czego nie. Zobaczysz też, co z tego wynika dla Twojej umowy.

O co chodziło w sprawie

Sprawa dotyczyła kredytu konsolidacyjnego z lutego 2017 r. Bank wypłacił klientowi 158 747 zł, ale odsetki liczył od 185 669,01 zł. Różnica, 26 922,01 zł, to prowizja, którą bank doliczył do kredytu.

Sąd pierwszej instancji przyznał klientowi rację, sąd drugiej instancji oddalił pozew. Sąd Najwyższy uchylił ten drugi wyrok i odesłał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ostateczny wynik tej konkretnej sprawy nie jest więc jeszcze znany.

Jeśli Twój bank też doliczył prowizję do kredytu, ta sprawa dotyczy tej samej konstrukcji.

1. Wystarczy jeden błąd

To najważniejsza część wyroku. Do sankcji wystarczy jeden błąd banku z listy w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Nie trzeba szukać kilku.

Wcześniej część sądów oczekiwała kilku błędów naraz albo uznawała pojedynczy błąd za zbyt drobny na tak surową karę. To się zmienia.

Jest jeden warunek: błąd musi być z tej listy. Błąd spoza niej, nawet oczywisty, nie daje prawa do sankcji. Sprawdź więc, do którego punktu listy pasuje błąd w Twojej umowie.

2. Odsetki tylko od pieniędzy, które bank naprawdę wypłacił

Sąd Najwyższy uznał, że bank może liczyć odsetki tylko od kwoty, którą faktycznie wypłacił. Nie od prowizji ani innych opłat doliczonych do kredytu.

W uzasadnieniu dodał, że nie ma podstaw do obciążania klienta odsetkami od kosztów kredytu. Dotyczy to także sytuacji, gdy bank udzielił kredytu właśnie na ich pokrycie. Całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kosztów kredytu.

Trybunał Sprawiedliwości UE uznał to samo w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. Jeśli bank liczył Ci odsetki od prowizji, przeczytaj wpis o odsetkach od prowizji.

Harmonogram i zmiana opłat

Sąd Najwyższy skrytykował też dwie inne praktyki:

• ukrywanie prowizji w części kapitałowej raty. Harmonogram powinien pokazywać osobno pożyczoną kwotę, odsetki i inne opłaty,
• ogólne zasady zmiany opłat, które nie pozwalały klientowi sprawdzić, kiedy jego koszty mogą wzrosnąć.

Sprawdź w swoim harmonogramie, czy prowizja jest w nim pokazana osobno. Oba tematy opisują osobne wpisy: o harmonogramie spłat i o zmianie opłat w umowie.

Po co jest sankcja

Banki często twierdzą, że sankcja jest zbyt surowa. Sąd Najwyższy odpowiedział, że sankcja chroni klientów i ma zniechęcać banki do łamania przepisów.

Podobnie uznał Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-472/23. Tak surowa kara jest zgodna z prawem UE nawet przy drobnym błędzie, jeśli mógł on utrudnić ocenę kosztu kredytu. Ten argument banku nie powinien Cię więc zniechęcać.

Co to oznacza dla Twojej umowy

Wyrok formalnie obowiązuje tylko w tej jednej sprawie. Inne sądy zwykle idą jednak za tym, jak Sąd Najwyższy rozumie przepisy. Dla Ciebie wynikają z tego dwie praktyczne wskazówki:

1. Porównaj kwotę kredytu w umowie z kwotą, która wpłynęła na Twoje konto. Jeśli różnica odpowiada prowizji albo ubezpieczeniu, to dokładnie taka sytuacja, jaką oceniał Sąd Najwyższy.
2. Sprawdź datę. Masz rok od wykonania umowy (art. 45 ust. 5). Dotyczy to także kredytów już spłaconych.

Czego wyrok NIE mówi

Warto oddzielić to, co Sąd Najwyższy naprawdę orzekł, od tego, co mu się czasem przypisuje.

Wyrok nie mówi, że każda umowa z prowizją doliczoną do kredytu automatycznie daje prawo do sankcji. Mówi, że odsetki można liczyć tylko od wypłaconej kwoty i że wystarczy jeden błąd z listy.

Czy w Twojej umowie jest taki błąd, musisz sprawdzić w dokumentach.

Wyrok nie znosi wymogu, żeby błąd był z listy w art. 45 ust. 1.

Wyrok nie zmienia terminu. Jeśli kredyt został rozliczony ponad rok temu, na sankcję jest za późno, niezależnie od siły argumentów.

Jak to pogodzić z wyrokiem TSUE

Na pierwszy rzut oka to sprzeczność. Trybunał wymaga, żeby błąd mógł utrudnić ocenę kosztu kredytu. Sąd Najwyższy mówi, że wystarczy jeden błąd. To się nie wyklucza.

Trybunał mówi o rodzaju błędu: musi być taki, że mógł utrudnić ocenę kosztu kredytu. Sąd Najwyższy mówi o liczbie błędów: jeśli jeden spełnia ten warunek, nie trzeba szukać kolejnych.

W praktyce lista drobnych literówek jest słabszym argumentem niż jeden dobrze udowodniony błąd dotyczący kosztów kredytu. Szukaj więc jednego mocnego błędu.

Jakie dokumenty są ważne

Potrzebujesz przede wszystkim umowy z załącznikami, formularza informacyjnego, harmonogramu spłat i potwierdzenia wypłaty kredytu.

Przy konsolidacji i kredycie gotówkowym przydaje się też potwierdzenie uruchomienia kredytu. Widać w nim, ile pieniędzy dostał klient, a ile zatrzymał bank.

Więcej o konsolidacji we wpisie o kredycie konsolidacyjnym. Sam wyrok nie przesądza wyniku żadnej innej sprawy. Decyduje treść konkretnych dokumentów i od nich zaczyna się każde sprawdzenie.