Czy bank pobrał za dużo? Kalkulator limitu prowizji i opłat

Ile może wynosić prowizja i inne opłaty za kredyt?

Ustawa nie ogranicza samej prowizji, tylko wszystkie opłaty poza odsetkami razem. Ustawa nazywa je „pozaodsetkowymi kosztami kredytu”. To prowizja, opłata przygotowawcza, opłaty za obsługę i ubezpieczenie, jeśli jest kosztem kredytu (art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim). Do limitu nie wlicza się odsetek.

Limit zależy od daty umowy

Przepisy zmieniały się kilka razy. Dlatego najpierw trzeba ustalić, kiedy podpisano umowę:

„Kwota” to zawsze całkowita kwota kredytu, czyli pieniądze naprawdę wypłacone, bez opłat doliczonych do kredytu. „Za każdy rok” liczy się proporcjonalnie do liczby dni spłaty.

Limit nie obowiązuje przy dwóch rodzajach umów (art. 36d): przy karcie kredytowej, jeśli kredytodawca jest jednocześnie jej wydawcą, i przy limicie w koncie prowadzonym przez bank albo SKOK. Więcej o tym we wpisie o karcie kredytowej a sankcji.

Umowy z okresu covidowego

Przekroczenie limitu covidowego ma węższe skutki niż przekroczenie zwykłego limitu z art. 36a. Opłaty ponad limit covidowy kredytodawcy się nie należą (art. 8d ust. 4 ustawy covidowej). Art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wymienia jednak art. 36a, a nie przepis covidowy. Sankcja kredytu darmowego jest więc pewniejsza wtedy, gdy opłaty przekraczają także zwykły limit: 25% kwoty plus 30% za każdy rok. Kalkulator pokazuje przy takiej umowie oba limity.

Sporne jest też, jak liczyć limit, gdy umowa trwała dłużej niż okres covidowy. Za późniejszy okres kredytodawca może pobierać koszty według ustawy o kredycie konsumenckim (art. 31zc ustawy covidowej). Sąd Okręgowy w Poznaniu w wyroku z 28 marca 2024 r. (II Ca 2032/23) przy pożyczce z 23 czerwca 2021 r. na 36 rat uznał, że nie należą się opłaty ponad 45% kwoty pożyczki, czyli ponad górną granicę limitu covidowego. Sąd Rejonowy w Nysie w wyroku z 19 lutego 2025 r. (I C 520/24) przy pożyczce z 31 maja 2021 r. na 36 miesięcy przyjął inaczej: okres umowy dzieli się na część do 30 czerwca 2021 r., objętą limitem covidowym, i część późniejszą, objętą zwykłym limitem. Powołał się na pogląd, że limit liczy się wtedy proporcjonalnie do liczby dni, i uznał, że opłaty mieszczą się w limicie. UOKiK w decyzji z 27 czerwca 2022 r. (RGD-3/2022) policzył to krok po kroku: oba limity obliczył dla całego okresu umowy, a potem przypisał limit covidowy do dni okresu covidowego, a zwykły limit do pozostałych dni. Przy takim podziale limit wypada między limitem covidowym a zwykłym. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymał tę decyzję wyrokiem z 10 stycznia 2024 r. (XVII AmA 64/22) i uznał liczenie według dni za metodę racjonalną.

Przy umowach zawartych przed 26 stycznia 2021 r. są dwie daty końca okresu covidowego. Przedłużenie limitu do 30 czerwca 2021 r. weszło w życie dopiero 26 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 159) i wcześniejszych umów nie objęło. W decyzji RGD-3/2022 UOKiK liczył dla nich okres covidowy do 31 marca 2021 r., czyli 365 dni od wejścia w życie limitu. W decyzji z 17 maja 2023 r. (RKT-4/2023) przyjął 8 marca 2021 r., czyli 365 dni od wejścia w życie ustawy covidowej. W tej decyzji opłaty ponad limit proporcjonalny uznał za naruszenie nie tylko przepisu covidowego, ale i art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim w związku z art. 31zc ustawy covidowej. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie od tej decyzji wyrokiem z 7 maja 2025 r. (XVII AmA 70/23) i podzielił stanowisko UOKiK. Art. 36a jest na liście w art. 45 ust. 1, więc w takiej sytuacji argument za sankcją kredytu darmowego jest mocniejszy.

Kalkulator pokazuje oba wyniki: limit covidowy dla całej umowy i limit proporcjonalny, a przy umowie sprzed 26 stycznia 2021 r. dwa warianty końca okresu covidowego.

Przy opłatach 3 000 zł limit covidowy dla całej umowy jest przekroczony o 300 zł, ale limit proporcjonalny nie. Wynik zależy więc od tego, jak sąd policzy limit.

Sporna jest też sama data 30 czerwca 2021 r. Przepis covidowy stracił moc „z dniem 30 czerwca 2021 r.”, więc kalkulator stosuje do umowy z tego dnia zwykły limit. UOKiK w tej samej decyzji objął jednak limitem covidowym umowy zawarte od 31 marca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. Przy umowie z 30 czerwca 2021 r. kalkulator pokazuje więc oba limity.

Przykład

Pożyczka 10 000 zł na 36 miesięcy. Przy umowie z 2023 r. limit to 10% (1 000 zł) plus 10% za każdy z trzech lat (3 000 zł), razem około 4 000 zł. Ta sama pożyczka z umową z 2019 r. miała limit 25% (2 500 zł) plus 30% za każdy z trzech lat (9 000 zł), razem około 11 500 zł, ale najwyżej 100% kwoty, czyli 10 000 zł. Prowizja 6 000 zł byłaby więc za wysoka w 2023 r., a w 2019 r. mieściła się w limicie.

Co zrobić, gdy opłaty przekraczają limit?

Przekroczenie limitu ma dwa skutki naraz:

• część ponad limit się nie należy (art. 36a ust. 3). Jeśli została zapłacona, możesz żądać zwrotu,
• możesz skorzystać z sankcji kredytu darmowego, bo art. 36a jest na liście błędów w art. 45 ust. 1. Wtedy oddajesz tylko pożyczoną kwotę, bez odsetek i bez żadnych opłat.

Sankcja daje zwykle dużo więcej niż sam zwrot nadwyżki. Ile dokładnie, pokaże kalkulator sankcji. Masz na nią rok od wykonania umowy, a sądy liczą go od spłaty albo od wypłaty kredytu. Datę przy liczeniu od spłaty policzy kalkulator terminu. Jak wysłać oświadczenie, wyjaśnia wpis o oświadczeniu o sankcji.

Kilka pożyczek jedna po drugiej

Limitu nie da się obejść kolejną pożyczką. Jeśli ten sam kredytodawca albo firma z nim powiązana dała Ci kolejną pożyczkę w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszej, zanim ta została spłacona, opłaty ze wszystkich pożyczek sumuje się, a limit liczy się od kwoty pierwszej (art. 36c). Podobnie przy odroczeniu spłaty w ciągu 120 dni (art. 36b). W kalkulatorze wpisz wtedy datę i kwotę pierwszej pożyczki oraz sumę opłat ze wszystkich. To częsta sytuacja przy pożyczkach z firm pożyczkowych, o których więcej na stronach o Providencie i o firmach pożyczkowych.