Prowizja i opłaty za wysokie? Ustawowy limit kosztów pozaodsetkowych i jak go sprawdzić

Odsetki to tylko część ceny kredytu, i często nie największa. Przy krótkich pożyczkach i kredytach z prowizją doliczoną do kwoty kredytu to inne opłaty decydują, ile naprawdę płacisz.

Dlatego ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza je limitem kosztów pozaodsetkowych.

Co to są opłaty poza odsetkami

Ustawa nazywa je „pozaodsetkowymi kosztami kredytu”. To wszystko, co płacisz w związku z kredytem, oprócz odsetek:

• prowizja za udzielenie kredytu,
• opłata przygotowawcza i opłata za rozpatrzenie wniosku,
• opłaty administracyjne i za obsługę umowy,
• ubezpieczenie, jeśli jest kosztem kredytu,
• opłaty za dodatkowe usługi, bez których nie można było dostać kredytu.

Nazwa opłaty nie ma znaczenia. Jeśli opłata była warunkiem dostania kredytu, to jest kosztem kredytu, niezależnie od tego, jak ją nazwano w tabeli.

Limit z art. 36a

Ustawa określa, ile najwyżej mogą wynosić opłaty poza odsetkami. Limit zależy od kwoty kredytu i od tego, na jak długo został udzielony. Od grudnia 2022 r. limit jest niższy niż wcześniej.

Dla umów zawartych od 18 grudnia 2022 r. limit liczy się tak:

Przykład: kredyt 20 000 zł na 2 lata. Limit to 10% (2 000 zł) plus 10% za każdy rok (2 × 2 000 zł), razem 6 000 zł. Więcej opłat poza odsetkami bank pobrać nie może.

Limit dla swojej umowy, także z lat 2016 do 2022, policzysz w kalkulatorze kosztów pozaodsetkowych.

Co się dzieje z opłatami ponad limit? Część ponad limit nie należy się kredytodawcy. To coś innego niż sankcja kredytu darmowego.

Obie sprawy często sprawdza się razem, bo zawyżone opłaty wpływają też na RRSO i kwotę do zapłaty.

Jak policzyć swoje opłaty poza odsetkami

To proste i nie wymaga kalkulatora:

1. Znajdź w umowie albo w formularzu informacyjnym „całkowity koszt kredytu”.
2. Dodaj do siebie odsetki ze wszystkich rat z harmonogramu.
3. Odejmij drugą liczbę od pierwszej. Wynik to opłaty poza odsetkami.

Jeśli wychodzi duża część kwoty kredytu, sprawdź ją z limitem. Przy krótkich pożyczkach to najczęstsza przyczyna sporu.

Prowizja doliczona do kredytu

Opłaty rzadko są potrącane z wypłaty. Dużo częściej bank dolicza je do kwoty kredytu i wtedy płacisz od nich jeszcze odsetki.

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. uznał, że nie wolno liczyć odsetek od pieniędzy, których klient nie dostał. Sąd Najwyższy 8 lipca 2026 r. przyjął to samo.

Powstaje efekt kuli śnieżnej: opłata podnosi kwotę kredytu, ta podnosi odsetki, a odsetki podnoszą kwotę do zapłaty i RRSO.

Sąd Najwyższy powiedział wprost, że nie ma podstaw do obciążania klienta odsetkami od kosztów kredytu, nawet gdy bank udzielił kredytu na ich pokrycie.

Więcej we wpisach o wyroku TSUE C-744/24 i o wyroku SN II CSKP 89/26.

Co nie jest opłatą poza odsetkami

Nie wszystko, co płacisz, wchodzi do tego limitu. Nie wchodzą:

• odsetki, czyli cena za korzystanie z pieniędzy,
• odsetki za spóźnienie, które powstają dopiero, gdy nie płacisz na czas,
• opłaty dla innych firm, jeśli usługę wybierasz samodzielnie i nie jest ona warunkiem kredytu,
• opłaty za czynności, o które prosisz w trakcie umowy, np. za zaświadczenie.

Najczęściej spór dotyczy trzeciego punktu. Ubezpieczenie u ubezpieczyciela wskazanego przez bank, bez możliwości wyboru, ocenia się inaczej niż polisę wybraną samodzielnie na rynku.

Limit opłat a limit odsetek

To dwa różne ograniczenia, które łatwo pomylić. Odsetki maksymalne z Kodeksu cywilnego ograniczają oprocentowanie. Limit z art. 36a ogranicza opłaty poza odsetkami, czyli tę część ceny, której limit odsetek nie obejmuje.

Działają równolegle. Umowa może mieścić się w limicie odsetek i jednocześnie przekraczać limit opłat. Przy krótkich pożyczkach to typowe, bo odsetki są tam niewielkie, a głównym kosztem jest opłata.

Sprawdź więc oba limity, a nie tylko jeden.

Gdzie ten problem występuje najczęściej

Przy karcie kredytowej opłaty są najbardziej rozproszone. Pojawiają się regularnie przez cały czas trwania umowy, a nie raz na początku. Jeśli masz kartę, zsumuj opłaty z całego roku.

Pożyczka spłacana kolejną pożyczką

Przy krótkich pożyczkach zdarza się, że każda kolejna spłaca poprzednią, a przy każdej pobierana jest nowa opłata.

Każda umowa osobno mieści się w limicie, ale razem w ciągu kilkunastu miesięcy płacisz dużo więcej, niż pozwala limit.

Trzeba wtedy spojrzeć na wszystkie pożyczki razem. W praktyce oznacza to spisanie wszystkich pożyczek z datami, kwotami i opłatami. To zwykle najbardziej pracochłonna część zbierania dokumentów.

Co dalej

Policzenie opłat to dopiero początek. To, czy w umowie jest błąd z listy w art. 45 ust. 1, ocenia się na podstawie całej umowy z załącznikami.

Jakie dokumenty są potrzebne, opisuje wpis o przygotowaniu do analizy umowy, a ile możesz odzyskać, wpis o tym, ile obejmuje sankcja.