Bank może podnieść opłaty „przy zmianie kosztów”? Kiedy taki zapis jest wadliwy

Wiele umów kredytu zawiera zapis, że bank może zmienić opłaty i prowizje. Przy podpisywaniu mało kto zwraca na niego uwagę.

Zwykle brzmi tak: bank może zmienić opłaty, gdy zmienią się koszty jego działalności, sytuacja na rynku albo przepisy. Sprawdź, czy Twoja umowa ma podobny.

Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) ocenił takie zapisy krytycznie. Z tego wpisu dowiesz się, jak odróżnić zapis sprawdzalny od wadliwego.

Co mówi ustawa

Umowa musi podawać wszystkie opłaty, jakie płacisz w związku z kredytem, oraz warunki, na jakich mogą się zmienić. Tak wymaga art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim.

Błąd w tym zakresie jest na liście naruszeń, więc może dać prawo do sankcji kredytu darmowego. Bank może więc zmieniać opłaty. Musi jednak w umowie jasno opisać, kiedy i jak.

Co ocenił Sąd Najwyższy

W sprawie II CSKP 89/26 Sąd Najwyższy zakwestionował zapis o zmianie opłat, bo podane w nim powody:

• były zbyt ogólne,
• klient nie mógł ich sprawdzić,
• częściowo zależały od decyzji banku,
• nie pozwalały oszacować, ile naprawdę będzie kosztował kredyt.

Sąd przypomniał, że ustawa wymaga podania w umowie nie tylko kosztów, ale też warunków, na jakich mogą się zmienić.

Z umowy powinno dać się ustalić, kiedy i dlaczego koszty mogą się zmienić, a według Trybunału także, jak zmiana wpłynie na opłaty. Sprawdź, czy z Twojej umowy da się to odczytać.

Zapisy o zmianie opłat były też jednym z tematów sprawy C-472/23. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że umowa narusza obowiązek informacyjny, jeśli rozsądny i uważny klient nie może sprawdzić powodów podwyżki.

Chodzi o to, czy powody wystąpiły i jak wpłyną na opłaty.

Zapis zbyt ogólny a zapis prawidłowy

Porównaj zapis ze swojej umowy z tym zestawieniem:

Im więcej cech z lewej kolumny, tym gorzej zapis spełnia wymóg, żeby dało się ocenić zobowiązanie.

Przykład zapisu, który da się sprawdzić: opłata za obsługę 8 zł miesięcznie może wzrosnąć raz w roku najwyżej o wskaźnik inflacji GUS za poprzedni rok. Przy inflacji 4% to najwyżej 8,32 zł.

Jak sprawdzić swoją umowę

1. Znajdź zapis o zmianie opłat. Szukaj zwrotów takich jak „zmiana tabeli opłat i prowizji”, „bank może zmienić wysokość opłat” albo „w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek”.
2. Sprawdź, dokąd odsyła. Część umów opisuje powody zmiany w regulaminie albo w tabeli opłat. Potrzebna jest wtedy wersja z dnia podpisania umowy.
3. Wypisz powody zmiany. Przy każdym sprawdź, czy da się go zweryfikować w publicznym źródle.
4. Poszukaj, o ile opłata może wzrosnąć. Czy umowa to mówi, czy tylko że może wzrosnąć?
5. Zapisz, czy bank podniósł opłaty. To nie jest warunek, ale pismo o podwyżce warto zachować.

Czego to jeszcze nie przesądza

Ogólny zapis o zmianie opłat nie oznacza automatycznie, że należy Ci się sankcja. Według wyroku C-472/23 sąd sprawdza, czy zapis może utrudnić ocenę, kiedy i o ile wzrosną opłaty.

Nie musi to oznaczać, że zapis faktycznie Cię zmylił. Sąd Najwyższy w sprawie II CSKP 89/26 ocenił podobnie: przy takim zapisie konsument nie mógł oszacować rzeczywistej wartości zobowiązania. Sprawa wróciła do drugiej instancji.

Inaczej ocenił to Sąd Okręgowy w Białymstoku (II Ca 1043/24). Uznał za prawidłowy zapis, który wiązał zmianę opłat ze wzrostem kosztów banku o co najmniej 1%, m.in. na rzecz instytucji zewnętrznych.

Dodał, że nawet niejasny zapis tego rodzaju można kwestionować jako niedozwolony, a nie przez sankcję. Więcej o tym, jak sądy stosują C-472/23, we wpisie o tym wyroku.

Taki zarzut zwykle nie jest jedyny. Sprawdź też inne elementy umowy: harmonogram spłat, odsetki od prowizji doliczonej do kredytu i poprawność RRSO.

Jakie dokumenty są potrzebne

Potrzebujesz umowy, regulaminu oraz tabeli opłat i prowizji w wersjach z dnia podpisania umowy. Jeśli bank zmieniał opłaty, przydadzą się też pisma o tych zmianach. Pełną listę zawiera wpis o przygotowaniu do analizy umowy.

Przy kredycie spłaconym masz rok od wykonania umowy, a część sądów liczy go od wypłaty, nie od spłaty. Więcej we wpisie o terminie na sankcję.

Jeśli zapis w Twojej umowie wygląda na zbyt ogólny, zgłoś umowę do wstępnej oceny przez formularz.