Czy sankcja kredytu darmowego zniknie? Nowa ustawa o kredycie konsumenckim (CCD2)

Stan na 9 października 2026 r.: sankcja kredytu darmowego nadal obowiązuje, a nowej ustawy o kredycie konsumenckim jeszcze nie ma. Dyrektywa CCD2 ma być stosowana od 20 listopada 2026 r., ale wymaga polskiej ustawy.

Projekt UOKiK wycofano w maju 2026 r., a Ministerstwo Sprawiedliwości pisze nowy od początku. Do tego czasu obowiązuje ustawa z 2011 r., razem z art. 45. Dla Twojej umowy nic się nie zmienia.

Czym jest dyrektywa CCD2

CCD2 to unijna dyrektywa 2023/2225 z 18 października 2023 r. o kredycie konsumenckim. Zastępuje dyrektywę z 2008 r., na której opiera się obecna polska ustawa. Dwie daty mają dla Ciebie znaczenie:

• 20 listopada 2025 r.: do tego dnia kraje UE miały przyjąć własne przepisy.
• 20 listopada 2026 r.: od tego dnia nowe przepisy mają być stosowane.

Dyrektywa dotyczy kredytów do 100 000 euro. Obejmuje też m.in. płatności odroczone („kup teraz, zapłać później”), pożyczki społecznościowe i debet w koncie. Zaostrza zasady oceny zdolności kredytowej i reklamy kredytów.

Na jakim etapie są prace w Polsce

Polska nie zdążyła na czas i prace zaczęły się od nowa. Oto, co działo się z projektem:

• Lipiec 2025 r.: UOKiK publikuje projekt ustawy (UC82).
• Marzec 2026 r.: nowa wersja projektu po konsultacjach.
• 22 kwietnia 2026 r.: projekt trafia do uzgodnień rządowych.
• 18 maja 2026 r.: premier odbiera UOKiK upoważnienie, projekt zostaje wycofany.
• Od maja 2026 r.: Ministerstwo Sprawiedliwości z Ministerstwem Finansów piszą projekt od nowa.
• Wrzesień 2026 r.: ministerstwo zapowiada wpisanie projektu do planu prac rządu.

Pełnomocniczka ministra sprawiedliwości do spraw ochrony konsumentów zapowiedziała szerokie konsultacje. Celem jest przyjęcie przepisów do końca kadencji. Zanim zobaczysz ustawę, projekt czekają uzgodnienia w rządzie, konsultacje i droga przez Sejm i Senat.

Czy 20 listopada 2026 r. sankcja zniknie?

Nie. Dyrektywa sama nie zmienia relacji między Tobą a bankiem. Trzeba ją wprowadzić polską ustawą. Do tego czasu obowiązuje ustawa z 2011 r., z art. 45 o sankcji i rokiem na skorzystanie z niej.

Co może się zmienić w nowej ustawie

Na razie są tylko zapowiedzi, a nie gotowe przepisy. Z wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że:

• limit kwoty ma wzrosnąć do 100 tys. euro, zamiast obecnych 255 550 zł,
• sankcja kredytu darmowego ma przestać być jedyną karą w ustawie. Ministerstwo mówi o całym systemie kar i uważa, że obecne przepisy obejmują też błędy, które według TSUE nie powinny prowadzić do tak surowego skutku,
• ustawa ma uregulować też inne sprawy z dyrektywy, np. ocenę zdolności kredytowej, reklamę kredytów i pośredników.

Wycofany projekt UOKiK przewidywał też sankcję „kredytu półdarmowego”: klient oddawałby kredyt z połową odsetek z umowy. Czy coś podobnego będzie w nowym projekcie, nie wiadomo. Twoją umowę oceniaj według obecnych przepisów.

Czy nowe przepisy obejmą starsze umowy

Tego jeszcze nie wiadomo. Zdecydują o tym przepisy przejściowe nowej ustawy, a projekt nie został jeszcze opublikowany. Twoją umowę ocenia się dziś według ustawy z 2011 r.

Przykład: kredyt wypłacony 10 stycznia 2021 r., spłacony 15 marca 2026 r. Sądy liczące rok od spłaty dadzą Ci czas do 15 marca 2027 r.

Sądy liczące od wypłaty uznają, że termin minął w styczniu 2022 r. Czekanie na nową ustawę nie zatrzyma tego terminu.

Co dzieje się w sądach

Niezależnie od prac nad ustawą sądy wciąż kształtują zasady sankcji, które dotyczą także Twojej umowy:

• wyrok TSUE C-472/23 z 13 lutego 2025 r.: sankcja jest zgodna z prawem UE nawet przy drobnym błędzie, jeśli mógł on utrudnić ocenę kosztu kredytu. Więcej we wpisie o wyroku C-472/23,
• wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r.: nie wolno liczyć odsetek od opłat doliczonych do kredytu. Więcej we wpisie o odsetkach od prowizji,
• wyrok Sądu Najwyższego II CSKP 89/26 z 8 lipca 2026 r.: wystarczy jeden błąd z listy w ustawie. Więcej we wpisie o wyroku SN,
• sprawa C-831/24 przed TSUE: czy sąd ma sam sprawdzać całą umowę. Rzecznik generalny 11 czerwca 2026 r. odpowiedział, że tak; wyroku jeszcze nie ma. Więcej we wpisie o sprawie C-831/24,
• uchwała Sądu Najwyższego III CZP 15/25 jest wstrzymana do czasu wyroków TSUE.

Co to oznacza dla Twojej umowy teraz

Do istniejących umów stosuje się obecne przepisy i obecne terminy. W praktyce:

1. Sprawdź, czy Twoja umowa jest kredytem konsumenckim według obecnej ustawy. Pomoże wpis o tym, kto może skorzystać z darmowego kredytu.
2. Ustal daty wypłaty i spłaty kredytu. Od nich sądy liczą rok na sankcję, jedne od spłaty, inne od wypłaty, o czym we wpisie o terminie na sankcję.
3. Sprawdź, o jakie kwoty chodzi, w kalkulatorze sankcji.
4. Nie przestawaj płacić rat w oczekiwaniu na nowe przepisy.

Jeśli chcesz, żeby specjalista sprawdził Twoją umowę, zgłoś ją przez formularz. Ocena opiera się na przepisach obowiązujących dziś.